Co na grzybicę w ciąży warto wiedzieć?

Grzybica pochwy w ciąży jest istotnym problemem zdrowotnym, który wymaga szybkiej reakcji i indywidualnego podejścia terapeutycznego. Nieleczona infekcja może skutkować powikłaniami zarówno dla kobiety, jak i dla rozwijającego się dziecka. Warto poznać objawy, zasady diagnostyki oraz sposoby postępowania dedykowane kobietom ciężarnym.

Grzybica pochwy w ciąży — najważniejsze fakty

Infekcja grzybicza pochwy, zwana kandydozą, to zakażenie wywołane głównie przez grzyby z rodzaju Candida, przede wszystkim Candida albicans [7]. W ciąży wzrasta podatność na rozwój kandydozy ze względu na zmiany hormonalne prowadzące do obniżenia pH pochwy oraz osłabienie naturalnej bariery ochronnej [6][7]. To właśnie te zmiany sprawiają, że kobiety ciężarne są grupą o zwiększonym ryzyku wystąpienia grzybicy pochwy [6].

Najczęstsze objawy to silny świąd i pieczenie, gęste, białe upławy o serowatej konsystencji, zaczerwienienie oraz obrzęk warg sromowych. Towarzyszyć im może ból przy oddawaniu moczu i podczas stosunku [1][2]. Objawy te powinny skłonić kobietę do jak najszybszego kontaktu z lekarzem [2].

Przyczyny, czynniki ryzyka i mechanizmy rozwoju choroby

Bezpośrednią przyczyną rozwoju grzybicy pochwy jest namnażanie drożdżaków Candida na nabłonku pochwy, co prowadzi do stanu zapalnego, świądu i zmiany wydzieliny [7][5]. W ciąży do istotnych czynników ryzyka należą podwyższony poziom estrogenów, zmniejszenie odporności, zaburzenia równowagi mikrobioty pochwy, niektóre choroby (szczególnie cukrzyca ciążowa lub utrzymująca się hiperglikemia), a także antybiotykoterapia czy noszenie syntetycznej bielizny [6][9]. Do czynników predysponujących zalicza się także zaburzenia odporności i stres [9].

Ze względu na zmiany zachodzące w organizmie kobiety w ciąży, zakażenie ma tendencję do nawrotów. W przypadku pojawienia się kolejnych epizodów infekcji konieczne bywa poszukiwanie głębiej leżących przyczyn — m.in. sprawdzenie glikemii czy analizy możliwych zaburzeń immunologicznych [8][9].

Diagnostyka grzybicy pochwy w ciąży

Pomimo typowych objawów, rozpoznanie kandydozy powinno opierać się na badaniu ginekologicznym oraz analizie materiału pobranego z pochwy (wymaz, badanie mikroskopowe, ewentualna hodowla) [2]. Wynika to z faktu, że objawy grzybicy nie są w pełni specyficzne i mogą imitować inne zakażenia, jak bakteryjna waginoza, rzęsistkowica czy zakażenia bakteryjne [4][2].

Przeprowadzenie pełnej diagnostyki umożliwia prawidłowe różnicowanie infekcji grzybiczych i bakteryjnych. Jest to szczególnie ważne, gdyż leczenie każdej z nich znacznie różni się w zależności od czynnika etiologicznego [4][2].

Leczenie grzybicy pochwy w ciąży

Leczenie grzybicy pochwy u kobiet ciężarnych wymaga dostosowania terapii zarówno do stopnia nasilenia objawów, jak i do bezpieczeństwa płodu. Standardem jest zastosowanie preparatów miejscowych w formie globulek lub kremów dopochwowych (zwykle na bazie azoli) [8][10]. Czas trwania terapii jest ustalany indywidualnie, zwykle 1–7 dni. Leki doustne (takie jak flukonazol) są w ciąży stosowane znacznie rzadziej i wymagają ścisłych wskazań oraz konsultacji z lekarzem prowadzącym ciążę [8][10].

W leczeniu preferuje się krótkie kursy preparatów miejscowych ze względu na minimalne ryzyko ogólnoustrojowe. Przy nawrotowych infekcjach można rozważyć terapię systemową, ale zawsze pod nadzorem specjalisty i z pełną oceną wskazań [8][9]. Decyzja o leczeniu powinna być podejmowana po potwierdzeniu rozpoznania na podstawie badań mikrobiologicznych [2].

Możliwe powikłania oraz znaczenie leczenia

Nieleczona kandydoza pochwy w ciąży może prowadzić do poważnych konsekwencji. Istnieje ryzyko śródporodowego zakażenia noworodka (np. pleśniawki jamy ustnej), wystąpienia zmian skórnych oraz infekcji układu oddechowego dziecka [3]. Zakażenie może także utrudniać gojenie pęknięć lub nacięć krocza po porodzie [4].

Profilaktyka i szybkie wdrożenie odpowiedniego leczenia pozwalają zminimalizować ryzyko tych powikłań zarówno dla mamy, jak i dla dziecka [3][4].

Zapobieganie i działania wspomagające leczenie

Skuteczne zapobieganie grzybicy pochwy w ciąży opiera się przede wszystkim na zachowaniu prawidłowej higieny intymnej, stosowaniu przewiewnej bawełnianej bielizny, unikaniu noszenia odzieży syntetycznej oraz długotrwałej antybiotykoterapii bez wskazań [9][6]. W przypadku cukrzycy istotna jest ścisła kontrola glikemii. Kobieta powinna także poinformować o infekcji swojego partnera — w przypadku infekcji nawracających wskazane bywa wspólne leczenie [9][6].

Unikać należy samoleczenia bez potwierdzenia diagnozy, ponieważ objawy mogą wynikać z innych przyczyn wymagających odmiennego postępowania [2]. Przemyślane działania profilaktyczne i edukacja pozwalają ograniczyć częstość nawrotów zakażenia, które — jak potwierdzają dane kliniczne — należą do najczęstszych infekcji pochwy u ciężarnych [6][7].

Kiedy konieczna jest konsultacja lekarska?

Zgłoszenie się do lekarza powinno nastąpić, gdy pojawiają się takie objawy, jak nasilony świąd sromu lub pochwy, serowate, białe upławy, pieczenie, obrzęk czy ból w trakcie oddawania moczu lub stosunku [1][2]. Każda kobieta w ciąży mająca objawy zakażenia pochwy powinna zrezygnować z samodiagnozy i leczenia na własną rękę [2]. Wyłącznie wizyta u ginekologa i badania laboratoryjne pozwalają na prawidłowe rozpoznanie oraz wybór bezpiecznego, skutecznego schematu terapii.

Podsumowanie — najważniejsze informacje o grzybicy pochwy w ciąży

Grzybica pochwy podczas ciąży wymaga szybkiej i odpowiedzialnej reakcji: rozpoznania na podstawie objawów i badań, wdrożenia leczenia miejscowego odpowiedniego dla kobiet ciężarnych oraz działań profilaktycznych. Podstawową zasadą jest unikanie samodzielnej terapii i zgłaszanie wszelkich niepokojących objawów lekarzowi. Dzięki właściwemu postępowaniu można uniknąć groźnych powikłań dla matki i dziecka, a także zwiększyć komfort życia ciężarnej [1][2][3][4][6][7][8][9][10].

Źródła:

• [1] https://www.pbkm.pl/pregnancy-zone-2/choroby-w-ciazy/grzybica-pochwy-w-ciazy-objawy-leczenie-i-zagrozenia
• [2] https://mamiclinic.pl/grzybica-pochwy-w-ciazy-jak-ja-leczyc/
• [3] https://epozytywnaopinia.pl/grzybica-w-ciazy
• [4] https://www.pirolam.pl/o-grzybicy/grzybica-pochwy-w-ciazy-w-i-ii-i-iii-trymestrze
• [5] https://dimedic.eu/pl/wiedza/grzybica-pochwy-w-ciazy
• [6] https://www.zdrowystartwprzyszlosc.pl/grzybica-pochwy-ciaza
• [7] https://gemini.pl/poradnik/zdrowie/grzybica-pochwy-w-ciazy-co-zrobic-aby-zapobiec-infekcji-i-jak-sobie-z-nia-poradzic/
• [8] https://www.doz.pl/czytelnia/a15887-Grzybica_pochwy__leki_bez_recepty._Kiedy_i_jak_je_stosowac
• [9] https://diag.pl/pacjent/artykuly/grzybica-pochwy-przyczyny-objawy-zapobieganie/
• [10] https://receptomat.pl/post/gz/grzybica-pochwy-w-ciazy-leczenie