Co na jelitówkę przy karmieniu piersią?

Jelitówka (ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy) to częsta infekcja u dzieci i dorosłych. U karmiących mam pojawia się pytanie: co na jelitówkę przy karmieniu piersią? Odpowiedź jest jednoznaczna: karmienie piersią należy kontynuować, ponieważ mleko matki nie przenosi charakterystycznych wirusów jelitówki, a wręcz wspiera dziecko w powrocie do zdrowia poprzez dostarczanie płynów, składników odżywczych i przeciwciał [2][1].

Czym jest jelitówka?

Jelitówka, znana również jako grypa żołądkowa, to ostry nieżyt żołądkowo-jelitowy objawiający się biegunką, wymiotami, bólami brzucha i czasem gorączką [3][4]. Najczęściej wywoływana jest przez rotawirusy, norowirusy lub adenowirusy. Infekcja dotyka układ pokarmowy, zaburzając wchłanianie wody i elektrolitów, co prowadzi do objawów przewodu pokarmowego [4][3].

Wirusy te nie przenoszą się przez mleko matki. Droga zakażenia to głównie kontakt z zanieczyszczonymi powierzchniami, rękami lub fekalno-oralna [2][3]. Oznacza to, że zachowując higienę, można bezpiecznie karmić dziecko piersią nawet podczas choroby.

Karmienie piersią przy jelitówce – fakty i zalecenia

Karmienie piersią nie stanowi przeciwwskazania przy infekcji żołądkowo-jelitowej. Przeciwnie – jest aktywnie zalecane, ponieważ mleko zawiera immunoglobuliny (głównie IgA), inne czynniki przeciwdrobnoustrojowe oraz łatwo przyswajalne składniki, które wspierają odporność niemowlęcia i ułatwiają odbudowę mikroflory jelitowej [2][6].

Podczas jelitówki, najważniejsze jest zapobieganie odwodnieniu u dziecka. Mleko matki zapewnia nawadnianie i dostarcza energii, co zmniejsza ryzyko powikłań. Oprócz karmienia, w razie potrzeby można wdrożyć dodatkowe roztwory wodno-elektrolitowe zgodnie z zaleceniami lekarza [4].

Standardem w wytycznych pediatrycznych oraz poradnikach laktacyjnych jest utrzymywanie karmienia piersią podczas infekcji wirusowych przewodu pokarmowego u mamy lub dziecka [2][6].

Na co zwracać uwagę – objawy odwodnienia i zasady higieny

Największym zagrożeniem u niemowląt z biegunką i wymiotami jest odwodnienie. Objawami wymagającymi pilnej konsultacji lekarskiej są: znaczne osłabienie, zapadnięte ciemiączko, wyraźnie zmniejszona ilość mokrych pieluszek oraz suchość błon śluzowych [1][4].

Zarówno mama, jak i opiekunowie powinni rygorystycznie przestrzegać zasad higieny: częste i dokładne mycie rąk po kontakcie z potencjalnie zakażonymi powierzchniami oraz po każdej zmianie pieluszki, dezynfekcja przedmiotów i minimalizowanie kontaktu z osobami chorymi [2]. Tylko taka profilaktyka skutecznie ogranicza przenoszenie patogenów drogą fekalno-oralną.

Norma stolca u niemowlęcia karmionego piersią bywa inna niż u maluchów karmionych sztucznie – luźne, żółte stolce pojawiają się nawet do 10 razy na dobę, co utrudnia rozpoznanie biegunki [5].

Postępowanie w przypadku choroby matki

Matka, u której wystąpiła jelitówka, powinna przede wszystkim pozostać nawodniona i zadbać o równowagę elektrolitową organizmu [4]. Jeżeli występują u niej silne wymioty lub biegunka, zaleca się odciąganie mleka i podawanie dziecku przez zdrowego opiekuna, z zachowaniem zasad przechowywania oraz higieny laktacyjnej [2][8].

Niezwykle ważne jest prawidłowe mycie piersi przed przystawieniem dziecka oraz systematyczne czyszczenie używanych akcesoriów do odciągania pokarmu. Pozwala to zminimalizować ryzyko wtórnego przeniesienia infekcji na dziecko [2].

Nie stosuje się antybiotyków w leczeniu typowej wirusowej jelitówki. Lekarz podejmie decyzję o antybiotykoterapii tylko w przypadku udokumentowanej infekcji bakteryjnej [3].

Kiedy zgłosić się do lekarza?

Pilna konsultacja lekarska jest konieczna, gdy pojawią się objawy znaczącego odwodnienia: bardzo mała liczba mokrych pieluszek, apatia, zapadnięte ciemiączko lub narastająca suchość jamy ustnej [1][4]. Należy pamiętać, że niemowlęta są szczególnie wrażliwe na utratę płynów.

Lekarz może zalecić dodatkową doustną rehydratację roztworami elektrolitów (tzw. ORS). Ważne jest wtedy jednoczesne kontynuowanie karmienia piersią bez ograniczeń, co poprawia rokowanie [4][1].

Profilaktyka i wpływ szczepień

Jednym z najskuteczniejszych sposobów zapobiegania ciężkim formom jelitówki u niemowląt są szczepienia przeciw rotawirusom tam, gdzie są dostępne [3]. Takie działania obniżają ryzyko hospitalizacji, ograniczają liczbę ciężkich zachorowań i chronią najmłodszych.

Higiena oraz przekazywanie aktualnej wiedzy w rodzinie pozwalają ograniczyć transmisję i powikłania tej częstej, choć zwykle samoograniczającej się choroby przewodu pokarmowego.

Podsumowanie – co robić przy jelitówce karmiąc piersią?

Karmienie piersią należy kontynuować podczas jelitówki. Mleko matki chroni dziecko, pomaga zapobiegać odwodnieniu, dostarcza przeciwciał i wspiera szybszy powrót do zdrowia. Najważniejsze zasady to dbałość o higienę, monitorowanie objawów odwodnienia i – w razie potrzeby – szybki kontakt z lekarzem [1][2][6]. Profilaktyka zakażeń oraz szczepienia dodatkowo minimalizują ryzyko ciężkich powikłań.

Źródła:

• [1] https://www.cefarm24.pl/czytelnia/zdrowie/choroby-i-terapie/jelitowka-u-dzieci-i-doroslych-objawy-przyczyny-i-leczenie/
• [2] https://recepta.pl/artykuly/jelitowka-a-karmienie-piersia-co-warto-wiedziec-porady
• [3] https://apteline.pl/artykuly/jelitowka-u-dzieci-przyczyny-objawy-i-leczenie-grypy-zoladkowej-u-dzieci
• [4] https://www.doz.pl/czytelnia/a15013-Jelitowka_u_dzieci__przyczyny_objawy_leczenie_grypy_zoladkowej_u_dziecka
• [5] https://diag.pl/pacjent/artykuly/biegunka-u-niemowlaka-jak-sobie-radzic-i-kiedy-zglosic-sie-do-lekarza/
• [6] https://laktaceuta.pl/grypa-a-karmienie-piersia/
• [7] https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/karmienie-piersia/76725,biegunka-u-niemowlecia-karmionego-piersia-jak-postapic
• [8] https://www.wymagajace.pl/gdy-mama-karmiaca-choruje/