Czy można płacić tylko składkę zdrowotną w działalności gospodarczej?

Czy można płacić tylko składkę zdrowotną w działalności gospodarczej? Odpowiedź brzmi: zasadniczo nie, składka zdrowotna jest obowiązkowym, niepodzielnym świadczeniem wyniku prowadzenia działalności gospodarczej i co do zasady opłaca się ją obok składek społecznych – wyjątki dotyczą tylko wąskich grup przedsiębiorców i określonych ulg. W dalszej części artykułu znajdziesz szczegółowe omówienie wszystkich możliwości, kluczowych mechanizmów oraz obowiązujących stawek.

Obowiązkowość składki zdrowotnej oraz wyłączenia

Składka zdrowotna jest obowiązkowa dla wszystkich przedsiębiorców prowadzących jednoosobową działalność gospodarczą (JDG), bez względu na wielkość dochodów, ilość dni prowadzenia działalności, czy korzystanie ze zwolnień lekarskich. Składka ta jest niepodzielna i zawsze opłaca się ją w pełnej miesięcznej wysokości, zgodnie z odpowiednimi przepisami. Ta zasada nie dotyczy tylko wyjątków określonych ustawowo, takich jak osoby ze stwierdzonym orzeczeniem o umiarkowanym lub znacznym stopniu niepełnosprawności oraz spełnionymi limitami przychodów lub emeryci i renciści uzyskujący świadczenia w określonej wysokości oraz na karcie podatkowej, jeśli osiągane przychody nie przekraczają połowy najniższej emerytury[1][2].

Zwolnienie z opłacania składki zdrowotnej jest możliwe wyłącznie po spełnieniu bardzo restrykcyjnych warunków ustawowych. Obejmuje to m.in. niskie limity przychodów (maksymalnie 50% najniższej emerytury miesięcznie) dla wybranych grup beneficjentów. W praktyce zdecydowana większość przedsiębiorców podlega pod obowiązek zapłaty składki zdrowotnej niezależnie od innych ulg[1].

Formy opodatkowania i wyliczanie składki zdrowotnej

Podstawa wymiaru składki zdrowotnej zależy od wybranej formy opodatkowania działalności gospodarczej. Na zasadach ogólnych oraz liniowym PIT podstawa składki ustalana jest w odniesieniu do osiągniętego dochodu. W przypadku ryczałtu składka jest liczona od przychodu, natomiast przy użyciu karty podatkowej określana jest jako procent minimalnego wynagrodzenia za pracę[2][3].

Od 2022 roku, po wprowadzeniu Polskiego Ładu, zmieniono sposób naliczania składki zdrowotnej, odchodząc od stałej podstawy na rzecz powiązania jej z rzeczywistymi przychodami lub dochodami przedsiębiorcy. Przykładowo, przedsiębiorca na ryczałcie płaci składkę zależnie od trzech progów przychodowych: do 60%, 100% lub 180% przeciętnego wynagrodzenia, zgodnie z najnowszymi danymi GUS. Przy karcie podatkowej podstawą jest 9% minimalnego wynagrodzenia[3][4][5][7].

W przypadku spółek osobowych oraz osób prowadzących kilka różnych działalności gospodarczych, obowiązek składkowy liczony jest oddzielnie dla każdej działalności. Po wejściu w życie nowych przepisów w 2022 roku dopuszczono jednak jedną składkę zdrowotną dla kilku transparentnych spółek. Wspólnicy spółek komandytowych oraz komandytowo-akcyjnych uiszczają stałą miesięczną składkę niezależnie od dochodu, wynoszącą np. 769,43 zł miesięcznie w roku 2023[3][4][5].

Ulgi ZUS i preferencyjne składki – zakres zastosowania

Ulgi w postaci tzw. „ulgi na start” oraz preferencyjnych składek ZUS mają zastosowanie wyłącznie do składek społecznych, a nie zdrowotnej. Oznacza to, że przez pierwsze miesiące początkujący przedsiębiorca może legalnie opłacać wyłącznie składkę zdrowotną, po czym po zakończeniu okresu preferencji jest zobowiązany do opłacania pełnych składek społecznych. Sama składka zdrowotna nie podlega tym preferencjom lub zwolnieniom poza wskazanymi grupami wyjątków[2].

Zawieszenie działalności gospodarczej wiąże się z czasowym brakiem obowiązku opłacania składki zdrowotnej, a sprzedaż majątku firmy w tym okresie nie wpływa na podstawę wymiaru składki po odwieszeniu. Warto podkreślić, że posiadanie jednocześnie etatu nie zwalnia z obowiązku opłacania składki zdrowotnej od JDG. Minimalna składka zdrowotna jest należna nawet przy zerowym lub ujemnym wyniku finansowym z działalności[1][4][5].

Stawki, progi i mechanizmy rozliczania składki zdrowotnej

Dla przedsiębiorców rozliczających się na podstawie ryczałtu stawka składki zdrowotnej zależy od wysokości przychodu: do 60% przeciętnego wynagrodzenia – 461,66 zł, do 100% – 769,43 zł, powyżej 300 tys. zł rocznie – 1 384,97 zł miesięcznie w 2023 roku. W przypadku karty podatkowej, stała miesięczna składka za rok 2023 wynosiła 314,96 zł. W przypadku prowadzenia dwóch spółek, łączna wartość składek może wynieść 941,03 zł miesięcznie (minimalna + podwyższona)[4][5].

Obecnie składka zdrowotna podlega częściowemu odliczeniu od podatku w zależności od wybranej formy opodatkowania, z określonymi przepisami dotyczącymi jej limitowania lub całkowitego braku odliczenia w określonych przypadkach. Przekroczenie progów przychodowych skutkuje automatycznym przeskokiem na wyższą stawkę składki od danego miesiąca oraz obowiązkiem wyrównania przy rozliczeniu rocznym[4][5].

Proces obliczania składki zdrowotnej polega na ustaleniu właściwej podstawy wymiaru (dochód, przychód lub minimalne wynagrodzenie) i pomnożeniu jej przez obowiązującą stawkę procentową (9%). Dla JDG oraz wspólników spółek obligatoryjne jest określenie stanu faktycznego zgodnie z aktualnymi danymi GUS oraz przepisami wyliczającymi progi i minimalne wartości składki. W przypadku uzyskania straty w działalności, przedsiębiorca opłaca minimalną składkę zdrowotną bez względu na brak przychodu[3][4][5][7].

Czy można płacić tylko składkę zdrowotną? – podsumowanie

Zasadniczo przedsiębiorca prowadzący działalność gospodarczą nie może opłacać wyłącznie składki zdrowotnej – obowiązek jej zapłaty zawsze funkcjonuje w powiązaniu z obowiązkiem składek społecznych, od których tylko wybrane grupy przedsiębiorców mogą uzyskać czasowe lub ustawowe zwolnienia. Wyjątkiem jest okres korzystania z preferencyjnej ulgi na start, kiedy początkujący przedsiębiorca rzeczywiście opłaca jedynie zdrowotną. Po upływie tego okresu powraca jednak pełny obowiązek zapłaty także składek społecznych[2][4].

Podsumowując, nie ma możliwości trwałego, legalnego prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce przy opłacaniu wyłącznie składki zdrowotnej poza ściśle opisanymi wyjątkami ustawowymi dotyczącymi niepełnosprawności, emerytów/rencistów o bardzo niskich dochodach oraz wybranych przypadków rozliczania na karcie podatkowej zgodnie z limitem przychodu. Pozostali przedsiębiorcy są zobowiązani każdego miesiąca do terminowego opłacenia składki zdrowotnej razem z ewentualnymi składkami społecznymi, niezależnie od wyników finansowych czy okresów zawieszeń działalności[1][2][4][5].

Źródła:

• [1] https://zielonalinia.gov.pl/zwolnienie-z-oplacania-skaldki-zdrowotnej
• [2] https://poradnikprzedsiebiorcy.pl/-skladki-zus-przy-jednoosobowej-dzialalnosci-gospodarczej
• [3] https://pomoc.ifirma.pl/pomoc-artykul/skladka-zdrowotna-kiedy-prowadzonych-jest-kilka-roznych-dzialalnosci/
• [4] https://www.doradzamy.to/artykuly/skladka-zdrowotna-czy-nalezy-ja-placic-od-wszystkich-spolek
• [5] https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/9861533,skladka-zdrowotna-a-dzialalnosc-gospodarcza-faq.html
• [7] https://biznes.interia.pl/podatki/news-nowe-skladki-zdrowotne-dla-ryczaltowcow-w-2026-r-gus-podal-k,nId,22542452