Nietolerancja laktozy u dziecka to ważny problem zdrowotny pojawiający się już w niemowlęctwie, objawiający się na ogół poprzez zaburzenia żołądkowo-jelitowe po spożyciu mleka lub jego przetworów. Rozpoznanie nietolerancji laktozy wymaga wiedzy na temat jej mechanizmów, przebiegu klinicznego i rozróżnienia od alergii na białka mleka. Poniższy artykuł przedstawia, jak szybko i skutecznie stwierdzić nietolerancję laktozy u dziecka, na co zwrócić uwagę i jakie działania podjąć w celu uzyskania trafnej diagnozy.
Czym jest nietolerancja laktozy?
Nietolerancja laktozy to zaburzenie polegające na niedoborze lub braku enzymu laktazy, co prowadzi do problemów z trawieniem cukru mlecznego, czyli laktozy. U dzieci mechanizm ten może mieć charakter wrodzony, pierwotny (rozwijający się stopniowo wraz z wiekiem) lub wtórny związany z uszkodzeniem śluzówki jelita po infekcjach, alergiach lub innych chorobach przewodu pokarmowego https://diag.pl/pacjent/artykuly/uczulenie-na-laktoze-przyczyny-i-objawy/ https://www.testdna.pl/nietolerancja-laktozy/objawy/.
Enzym laktaza odpowiada za rozkład laktozy na glukozę i galaktozę. Jego brak skutkuje przedostaniem się całej laktozy do jelita grubego, gdzie podlega fermentacji bakteryjnej. Skutki tego procesu to nagromadzenie gazów oraz powstanie kwasów organicznych powodujących objawy ze strony jamy brzusznej https://kindermedica.pl/artykuly/nietolerancja-laktozy-u-niemowlecia/ https://www.bebiprogram.pl/dziecko-rozwoj-i-zywienie/zdrowie/alergia-pokarmowa/wszystko-o-alergii-pokarmowej/nietolerancja-laktozy-u-dziecka-co-trzeba-o-niej-wiedziec.
Objawy nietolerancji laktozy u dzieci
Najbardziej charakterystyczne dla nietolerancji laktozy są objawy pojawiające się po spożyciu produktów mlecznych. U niemowląt i małych dzieci często dominują silne, wodniste biegunki, kwaśny zapach stolca, kolki, nadmierne oddawanie gazów, rozdrażnienie i płaczliwość. U starszych dzieci najczęstsze są bóle brzucha, wzdęcia, głośne przelewania w jelitach, biegunka oraz poczucie dyskomfortu po zjedzeniu mleka lub jego przetworów https://www.testdna.pl/nietolerancja-laktozy/objawy/ https://kindermedica.pl/artykuly/nietolerancja-laktozy-u-niemowlecia/.
Objawy występują na ogół w ciągu 1–3 godzin po spożyciu laktozy, choć czasem ujawniają się nawet później. Nasilenie objawów zależy od ilości spożytej laktozy i indywidualnego poziomu niedoboru laktazy. Nieleczona nietolerancja, zwłaszcza postać wrodzona, prowadzi do groźnego odwodnienia, ryzyka niedożywienia i zaburzeń wzrastania https://www.samsiezbadaj.pl/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat-i-dzieci https://diag.pl/pacjent/artykuly/uczulenie-na-laktoze-przyczyny-i-objawy/.
Jak odróżnić nietolerancję laktozy od alergii?
Bardzo ważne jest rozróżnienie nietolerancji laktozy od alergii na białka mleka krowiego. Nietolerancja laktozy jest problemem enzymatycznym i objawia się wyłącznie ze strony układu pokarmowego. Objawy alergii, poza biegunką, mogą obejmować także wysypki, obrzęk warg, języka lub twarzy, świąd, duszność, zmiany skórne lub reakcje całoustrojowe. W przypadku takich objawów należy zawsze skonsultować się z lekarzem https://hipp.pl/mleko/mleko-modyfikowane/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat https://diag.pl/pacjent/artykuly/uczulenie-na-laktoze-przyczyny-i-objawy/.
Warto pamiętać, że niewłaściwe rozpoznanie prowadzi do niepotrzebnej i szkodliwej eliminacji ważnych składników diety dziecka, co bez wskazań medycznych może negatywnie wpłynąć na rozwój dziecka https://hipp.pl/mleko/mleko-modyfikowane/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat.
Proces diagnostyczny nietolerancji laktozy u dziecka
Prawidłowa diagnostyka nietolerancji laktozy opiera się na kilku etapach. Na początku lekarz przeprowadza wywiad kliniczny dotyczący typu objawów, czasu ich wystąpienia po posiłku oraz związku z wielkością spożytej dawki mleka lub produktów mlecznych. Badania kliniczne pozwalają na rozpoznanie formy nietolerancji: wrodzonej, pierwotnej lub wtórnej https://diag.pl/pacjent/artykuly/uczulenie-na-laktoze-przyczyny-i-objawy/ https://alergianamlekokrowie.pl/wszystko-o-alergii-pokarmowej/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat/.
Jednym z podstawowych badań jest test oddechowy na wodór (H2), polegający na pomiarze stężenia wodoru w wydychanym powietrzu po podaniu laktozy. Wzrost stężenia powyżej ustalonego progu świadczy o nietolerancji laktozy https://mp.pl/pacjent/pediatria/karmienie-piersia/335025,laktoza-co-to-jest-i-jakie-sa-objawy-nietolerancji-laktozy https://diag.pl/pacjent/artykuly/uczulenie-na-laktoze-przyczyny-i-objawy/. U niemowląt i małych dzieci diagnostyka bazuje głównie na dokładnej obserwacji klinicznej, próbach eliminacyjnych (wykluczenie laktozy z diety) oraz ocenie reakcji organizmu na podanie preparatów mlekozastępczych https://kindermedica.pl/artykuly/nietolerancja-laktozy-u-niemowlecia/ https://hipp.pl/mleko/mleko-modyfikowane/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat.
W przypadkach podejrzenia wtórnej nietolerancji laktozy (np. po infekcji) istotne jest leczenie choroby podstawowej oraz okresowa kontrola czynności jelitowych https://alergianamlekokrowie.pl/wszystko-o-alergii-pokarmowej/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat/.
Jak postępować, gdy podejrzewasz nietolerancję laktozy?
W przypadku podejrzenia nietolerancji laktozy u dziecka, pierwszym etapem powinna być konsultacja z lekarzem celem przeprowadzenia rzetelnego wywiadu i ewentualnego wdrożenia próbnej diety eliminacyjnej. Jej pozytywny efekt oraz ustąpienie objawów są przesłankami do potwierdzenia diagnozy https://kindermedica.pl/artykuly/nietolerancja-laktozy-u-niemowlecia/ https://hipp.pl/mleko/mleko-modyfikowane/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat.
Konieczne jest także eliminowanie laktozy z diety, odpowiednio dobrane mleko modyfikowane bez laktozy lub preparaty zredukowanej laktozy u niemowląt, a u starszych dzieci świadome czytanie etykiet produktów spożywczych. Takie postępowanie pozwala uniknąć niedoborów pokarmowych oraz zapewnić prawidłowy rozwój fizyczny i psychiczny dziecka https://www.bebiprogram.pl/dziecko-rozwoj-i-zywienie/zdrowie/alergia-pokarmowa/wszystko-o-alergii-pokarmowej/nietolerancja-laktozy-u-dziecka-co-trzeba-o-niej-wiedziec https://hipp.pl/mleko/mleko-modyfikowane/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat.
W każdej sytuacji, gdy podejrzewasz nietolerancję laktozy, nie należy samodzielnie rozpoczynać długotrwałej diety eliminacyjnej bez konsultacji ze specjalistą, by nie doprowadzić do niewłaściwego ograniczenia ważnych składników odżywczych https://diag.pl/pacjent/artykuly/uczulenie-na-laktoze-przyczyny-i-objawy/.
Podsumowanie – szybkie rozpoznanie nietolerancji laktozy u dziecka
Nietolerancja laktozy u dzieci przejawia się przede wszystkim biegunką o kwaśnym zapachu, wzdęciami, kolkami i gazami po spożyciu mleka lub jego przetworów, a nasilenie objawów zależy od ilości laktozy przyjętej oraz stopnia niedoboru laktazy. Niezbędne jest różnicowanie jej z alergią na białka mleka, gdyż każda z tych jednostek wymaga innego postępowania medycznego.
Skuteczna diagnostyka obejmuje szczegółowy wywiad, testy oddechowe na wodór u dzieci starszych oraz obserwację eliminacyjną diety u niemowląt, co pozwala skutecznie potwierdzić lub wykluczyć nietolerancję laktozy. Wszelkie decyzje związane z dietą powinny być podejmowane wspólnie z lekarzem pediatrą w celu utrzymania bezpieczeństwa żywieniowego oraz zdrowego rozwoju dziecka https://www.testdna.pl/nietolerancja-laktozy/objawy/ https://diag.pl/pacjent/artykuly/uczulenie-na-laktoze-przyczyny-i-objawy/.
Źródła:
- https://www.testdna.pl/nietolerancja-laktozy/objawy/
- https://www.samsiezbadaj.pl/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat-i-dzieci
- https://hipp.pl/mleko/mleko-modyfikowane/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/uczulenie-na-laktoze-przyczyny-i-objawy/
- https://kindermedica.pl/artykuly/nietolerancja-laktozy-u-niemowlecia/
- https://alergianamlekokrowie.pl/wszystko-o-alergii-pokarmowej/nietolerancja-laktozy-u-niemowlat/
- https://www.bebiprogram.pl/dziecko-rozwoj-i-zywienie/zdrowie/alergia-pokarmowa/wszystko-o-alergii-pokarmowej/nietolerancja-laktozy-u-dziecka-co-trzeba-o-niej-wiedziec
- https://zywieniemaznaczenie.pl/nietolerancja-laktozy-u-dzieci-i-doroslych-jak-sobie-radzic/
- https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/karmienie-piersia/335025,laktoza-co-to-jest-i-jakie-sa-objawy-nietolerancji-laktozy
HelloMom.pl to portal dla kobiet, które szukają więcej niż porad – pragną autentycznego wsparcia i przestrzeni, w której macierzyństwo ma wiele twarzy. Tworzymy treści z sercem i doświadczeniem, łącząc codzienne pytania z merytorycznymi odpowiedziami. Dla mam, które chcą więcej – z głową, z czułością, po swojemu.