Kiedy przeć podczas porodu i dlaczego to takie ważne? To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez kobiety oczekujące na narodziny dziecka. Prawidłowy moment rozpoczęcia parcia ma fundamentalne znaczenie dla bezpieczeństwa dziecka i komfortu rodzącej. Rozpoczynanie parcia zgodnie z fizjologiczną potrzebą ciała, a nie tylko na podstawie samego rozwarcia szyjki macicy, jest obecnie rekomendowane przez większość ekspertów i uznawane za klucz do optymalnego przebiegu porodu oraz unikania niepotrzebnych powikłań [1][2][6].
Znaczenie parcia podczas porodu
Parcie podczas porodu to aktywny etap drugiego okresu porodu, w którym kobieta świadomie pomaga swojemu ciału wydalić dziecko na świat. Mechanizm ten uaktywnia się w momencie, gdy główka dziecka dociska dno miednicy, a na baroreceptory mięśni dna miednicy działają bodźce wywołujące nieodpartą chęć parcia [1][2]. Dobrze zaplanowane parcie pozwala na efektywne skrócenie aktywnej fazy porodu, przeprowadzenie całego procesu w sposób mniej męczący oraz redukcję stresu, zarówno dla matki jak i dziecka [1][6].
W praktyce oznacza to, że nie należy rozpoczynać parcia natychmiast, gdy pojawi się pełne rozwarcie szyjki macicy. Najnowsze badania oraz wytyczne rekomendują, by poczekać na naturalne, silne uczucie napierania na krocze lub odbyt, tzw. imperatywne parcie [1][2][6]. Ten moment zazwyczaj następuje po krótkiej przerwie („cisza 10 cm”), podczas której organizm przygotowuje się do końcowej fazy wysiłku.
Kiedy dokładnie przeć?
Aktualnie główną zaletą jest spontaniczne parcie, czyli poddanie się naturalnemu instynktowi rodzącej, a nie wymuszanie czynności wyłącznie na podstawie instrukcji personelu medycznego czy wskazań aparatury [2][3]. Parcie należy podjąć w chwili, gdy rodząca rzeczywiście czuje silną potrzebę parcia, a nie wcześniej, nawet jeśli rozwarcie szyjki sięga już 10 cm, jak zalecała stara szkoła prowadzenia porodu [1][2][6]. Właściwy moment to sytuacja, gdy pojawia się naturalny odruch – uczucie mocnego napierania na krocze i odbyt.
W przypadku parcia sterowanego kobieta wykonuje czynność zgodnie z instrukcjami położnej – przez określony czas na szczycie skurczu – jednak metoda ta może prowadzić do większego wyczerpania i urazów [1][6]. Spontaniczne parcie, realizowane w pozycji wertykalnej, promuje korzystne mechanizmy fizjologiczne i minimalizuje ryzyko powikłań, takich jak przeciążenie mięśni dna miednicy czy nacięcia krocza [1][2][6].
Jak wygląda prawidłowa technika parcia?
Podczas skurczu należy nabrać powietrza, spróbować wstrzymać oddech oraz przeć kilka razy (standardowo 3 serie po ok. 10 sekund) podczas każdego skurczu partego trwającego 60-90 sekund [3][6]. Po każdym skurczu ważny jest pełen relaks i swobodny oddech. Nie zaleca się długiego wstrzymywania oddechu, ponieważ może to prowadzić do obniżenia utlenowania zarówno matki, jak i dziecka [2][6].
Najlepsze wyniki uzyskuje się dzięki zastosowaniu pozycji wertykalnych (np. klęk, siad, pozycja stojąca), które poprawiają dopływ krwi do macicy, efektywność skurczów oraz dotlenienie tkanek [1][4]. Parcie w pozycji leżącej i podłączanie aparatury KTG często ogranicza możliwość swobodnego poruszania się i zmniejsza efektywność porodu.
Dlaczego prawidłowy moment parcia jest ważny?
Rozpoczęcie parcia dokładnie w momencie pojawienia się nieodpartej potrzeby fizjologicznej, a nie wcześniej, skraca drugi etap porodu zazwyczaj do 2 godzin i pozwala uniknąć wielu komplikacji [5][6]. Parcie przedwcześnie, zanim główka dziecka obniży się prawidłowo, może prowadzić do obrzęków szyjki macicy, niedotlenienia i przedłużenia całego procesu [1][3].
Na podstawie licznych badań praktyka spontanicznego parcia skutkuje lepszymi wskaźnikami oceny APGAR, wyższym pH krwi pępowinowej, mniejszym ryzykiem urazów krocza, rzadszą koniecznością nacięcia krocza oraz mniejszą częstością zaburzeń rytmu serca płodu [1][5]. Każde niepotrzebne wydłużenie fazy parcia zwiększa ryzyko przeciążenia mięśni dna miednicy i niedotlenienia dziecka.
Podstawowe zasady optymalnego parcia
Pierwsza faza porodu obejmuje czas do pełnego rozwarcia szyjki, który może trwać nawet kilkanaście godzin [5]. Po osiągnięciu rozwarcia następuje najczęściej przerwa – tzw. „cisza 10 cm” – która powinna być wykorzystana na odpoczynek, aby zgromadzić siły do decydującej fazy parcia [1][2]. Dopiero gdy poczucie nieodpartej potrzeby parcia się pojawi, warto aktywnie przeć, słuchając swojego ciała.
W trakcie skurczu należy:
- Nabrać pełny oddech na początku skurczu
- Wstrzymać powietrze i wykonać do 3 serii parcia po 10 sekund
- Wypuścić powietrze na końcu każdego parcia
- Odpoczywać i rozluźniać się pomiędzy kolejnymi skurczami
Ta metoda zapewnia spokojniejszy przebieg porodu, ogranicza ryzyko urazów oraz gwarantuje lepsze utlenowanie dziecka [1][2][6].
Najczęstsze błędy i zagrożenia wynikające z niewłaściwego momentu parcia
Parcie przedwcześnie – jeszcze przed momentem fizjologicznej potrzeby – zwiększa ryzyko uszkodzenia szyjki macicy, przedłużenie porodu, wywołanie nieprawidłowego napięcia mięśni oraz negatywnie wpływa na stan dziecka [1][3][4][6]. Wymuszanie parcia według polecenia w pozycji leżącej, w warunkach ograniczonej swobody ruchów, wiąże się z większym zmęczeniem, często wymaga interwencji chirurgicznej i niesie ryzyko powikłań okołoporodowych [1][2].
Niewłaściwe techniki oddechowe i bardzo długie wstrzymywanie powietrza prowadzą do niedotlenienia oraz pogorszenia parametrów biochemicznych (spadek pH krwi pępowinowej) zarówno u matki, jak i u dziecka [1][2][6].
Podsumowanie – kluczowe korzyści prawidłowego parcia
Słuchanie własnego ciała i rozpoczęcie parcia we właściwym czasie to podstawowy warunek bezpiecznego i efektywnego porodu. Parcie spontaniczne prowadzi do krótszego czasu trwania drugiej fazy porodu, mniejszego ryzyka powikłań, rzadszej konieczności nacięcia krocza i lepszych parametrów zdrowotnych noworodka [1][2][6]. Z kolei po porodzie dziecko poddawane jest ocenie APGAR przez neonatologa i przez minimum 2 godziny matka z dzieckiem są objęci ścisłą obserwacją w oddziale, w celu zapewnienia bezpieczeństwa [5]. Czas pobytu w szpitalu po porodzie fizjologicznym to zwykle dwa dni.
Wiedza na temat właściwego momentu i techniki parcia daje możliwość podjęcia świadomych decyzji i zapewnia najlepsze warunki zarówno matce jak i dziecku.
Źródła:
- [1] https://supermama.edu.pl/kiedy-i-jak-przec-podczas-porodu/
- [2] https://dzidziusiowo.pl/ciaza-i-porod/porod/3048-czy-podczas-porodu-trzeba-przec
- [3] https://www.mjakmama24.pl/porod/naturalny/czy-mozna-nauczyc-sie-przec-10-rad-poloznej-odnosnie-parcia-aa-wzTZ-6wrH-C2LJ.html
- [4] https://www.mammamed.pl/jak-przygotowac-sie-do-porodu-.html
- [5] https://szpital.ujastek.pl/blogosfera/fazy-porodu-naturalnego-jak-przebiega-porod
- [6] https://niebieskiepudelko.pl/jak-przec-przy-porodzie/
HelloMom.pl to portal dla kobiet, które szukają więcej niż porad – pragną autentycznego wsparcia i przestrzeni, w której macierzyństwo ma wiele twarzy. Tworzymy treści z sercem i doświadczeniem, łącząc codzienne pytania z merytorycznymi odpowiedziami. Dla mam, które chcą więcej – z głową, z czułością, po swojemu.