Skaza białkowa, czyli alergia na białka mleka krowiego, stanowi najczęstszą postać alergii pokarmowej u niemowląt. Głównym elementem codziennego funkcjonowania osób z tym schorzeniem jest odpowiednio zbilansowana dieta eliminacyjna. Kluczowe pytanie brzmi: co jeść na co dzień przy skazie białkowej? Odpowiedź wynika bezpośrednio z mechanizmów choroby, zasad leczenia oraz konieczności zapewnienia wszystkich niezbędnych składników odżywczych bez obecności mleka krowiego i jego pochodnych [7][2][3].
Charakterystyka skazy białkowej
Skaza białkowa to potoczne określenie alergii na białka mleka krowiego. Schorzenie polega na nieprawidłowej reakcji immunologicznej, prowadzącej do objawów skórnych (m.in. suchość, zaczerwienienie, egzema), dolegliwości pokarmowych (kolka, biegunka, bóle brzucha), a także oddechowych i, rzadziej, ogólnoustrojowych [7][8][9][1][2][5]. Najczęściej pojawia się u niemowląt, ale może wystąpić również u starszych dzieci i dorosłych, choć w tych grupach jest rzadsza [3][4].
Objawy mogą ujawniać się natychmiast lub do 72 godzin po spożyciu białek mleka krowiego, co wynika z różnych mechanizmów alergicznych – zarówno IgE-zależnych jak i IgE-niezależnych [6].
Dieta w skazie białkowej – podstawowe zasady
Najważniejszym zaleceniem jest całkowita eliminacja mleka krowiego i jego przetworów z codziennego żywienia [7]. U niemowląt otrzymujących mleko matki, wskazana jest dieta eliminacyjna u matki (po konsultacji lekarskiej), natomiast dzieciom karmionym mlekiem modyfikowanym należy podawać specjalistyczne hydrolizaty lub mieszanki elementarne [7].
Po ukończeniu pierwszego roku życia w diecie powinny pojawić się alternatywne źródła białka i wapnia. Zaleca się wprowadzenie produktów bogatych w te składniki, niewywołujących reakcji alergicznej i niezawierających mleka krowiego [7].
Co jeść przy skazie białkowej na co dzień?
Podstawą diety pozostają produkty naturalnie wolne od białek mleka krowiego. Po pierwszym roku życia rozważa się wybór innych wartościowych źródeł białka i wapnia. Mogą to być wzbogacane mleka roślinne, produkty sojowe (o ile nie ma alergii na soję), mięso oraz rośliny strączkowe [7]. Kluczowa jest regularna kontrola jakości diety, aby zapobiec niedoborom białka, wapnia, witamin D i B12 [7].
W każdym przypadku codzienne menu powinno być starannie zbilansowane pod okiem dietetyka. Kobiety w ciąży i matki karmiące mające dzieci ze skazą białkową powinny przestrzegać ścisłej diety eliminacyjnej tylko po konsultacji ze specjalistą [7].
Znaczenie suplementacji i kontroli stanu odżywienia
Przy eliminacji mleka krowiego i jego przetworów konieczne jest uważne monitorowanie wzrostu i rozwoju psychoruchowego dzieci. Eliminacja alergenu nie powinna doprowadzać do niedoborów żywieniowych; regularne kontrole u lekarza i dietetyka są w tym celu konieczne [7][6]. Niewłaściwa dieta eliminacyjna może prowadzić do zaburzeń przyrostu masy ciała lub nawet niedożywienia [7].
Kiedy zwiększać różnorodność diety?
U większości dzieci skaza białkowa ustępuje z wiekiem. Objawy zanikają u 19% dzieci w pierwszym roku życia i u 42% przed ukończeniem ósmego roku życia [2]. Czas trwania diety eliminacyjnej jest więc zazwyczaj ograniczony – wprowadzanie niewielkich ilości mleka powinno jednak przebiegać wyłącznie pod nadzorem lekarza lub dietetyka [2][7]. Najważniejsze jest obserwowanie reakcji organizmu oraz utrzymywanie kontaktu ze specjalistą podczas każdej zmiany jadłospisu.
Znaczenie wsparcia i edukacji
Dieta eliminacyjna bywa dużym wyzwaniem zarówno dla dzieci jak i dorosłych. Kluczowe jest wsparcie psychologiczne oraz edukacja dotycząca odpowiedniego dobierania produktów i czytania składów. Ścisła współpraca z dietetykiem i lekarzem zapewnia utrzymanie prawidłowych nawyków żywieniowych, zapobiega błędom dietetycznym oraz poprawia komfort codziennego życia [7].
Podsumowanie: skaza białkowa – dieta na co dzień
Przy skazie białkowej należy bezwzględnie unikać mleka krowiego i jego przetworów na co dzień, dbając przy tym o zbilansowane źródła białka, wapnia oraz innych niezbędnych składników odżywczych. Dietę ustala się zawsze indywidualnie, w ścisłej współpracy z lekarzem i dietetykiem. Regularne kontrole stanu odżywienia oraz rozwój dziecka pozwalają bezpiecznie przeprowadzić okres eliminacji, chroniąc równocześnie zdrowie i rozwój [7][2].
Źródła:
- https://biozdrowy.pl/blog/skaza-bialkowa/
- https://diag.pl/pacjent/artykuly/skaza-bialkowa-kompleksowe-informacje/
- https://apteline.pl/artykuly/skaza-bialkowa-jak-ja-rozpoznac-u-niemowlat-i-u-doroslych
- https://biowen.eu/zdrowie/skaza-bialkowa/
- https://gemini.pl/poradnik/dziecko/skaza-bialkowa-czyli-alergia-u-niemowlat/
- https://alergianamlekokrowie.pl/bez-kategorii/skaza-bialkowa-u-niemowlaka/
- https://www.doz.pl/czytelnia/a15973-Skaza_bialkowa__przyczyny_objawy_i_leczenie_alergii_na_bialka_mleka_krowiego_u_niemowlat_dzieci_i_doroslych
- https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/skaza-bialkowa-objawy-przyczyny-rozpoznanie/
- https://www.e-zikoapteka.pl/encyklopedia/choroby/skaza-bialkowa
- https://emotopic.pl/porady/skaza-bialkowa-objawy-skorne/
HelloMom.pl to portal dla kobiet, które szukają więcej niż porad – pragną autentycznego wsparcia i przestrzeni, w której macierzyństwo ma wiele twarzy. Tworzymy treści z sercem i doświadczeniem, łącząc codzienne pytania z merytorycznymi odpowiedziami. Dla mam, które chcą więcej – z głową, z czułością, po swojemu.